PDA staat voor Pathological Demand Avoidance maar veel PDA-ers kunnen zich ook vinden in de omschrijving Persistent Drive for Autonomy. In het Nederlands noemen we het pathologische vraagvermijding.
PDA en autisme
Op dit moment is er in de wetenschap consensus dat PDA een gedragsprofiel binnen het autisme spectrum is. Dit betekent dat Pathological Demand Avoidence vastgesteld wordt aan de hand van het gedrag wat iemand vertoont. Op deze manier kan er een classificatie autisme gemaakt worden aan de hand van de DSM-5 criteria en in de beschrijvende diagnose het gedragsprofiel PDA worden opgenomen. Zo is er een diagnose waarin PDA is opgenomen mogelijk.
Komt pathologische vraagvermijding dan alleen maar voor in combinatie met autisme? Dat weten we niet. Bij sommige recente studies wordt het ook in verband brengen met ADHD en andere neuro-ontwikkelingsstoornissen. Er is meer hoogwaardig, peer-reviewed en onbevooroordeeld onderzoek nodig om PDA beter te begrijpen.
Dit is PDA
Het is heel lastig om een precieze beschrijving te geven en te zeggen: ‘Dit is PDA’. Hoewel het regelmatig omschreven wordt als een neurologisch probleem, waarbij de vecht of vlucht reactie getriggerd wordt door elke inbreuk op de autonomie, is het herkennen of het daadwerkelijk om PDA gaat best moeilijk.
Een van de meest bekende kenmerken is vraagvermijding, waarbij iemand moeite heeft met het uitvoeren van alledaagse taken of het voldoen aan eisen, zelfs taken die hij of zij graag wil of moet uitvoeren. Maar niet alle vraagvermijding is PDA. Er is daarnaast ook een sterke behoefte aan autonomie en controle en zijn PDA-ers vaak onverwacht sociaal. Deze zeer stressgevoelige personen worden vaak niet herkend als autistisch en worden niet begrepen. Om Pathologische vraagvermijding te herkennen is een diep begrip en specifieke kennis nodig.
De kenmerken
De meest gebruikte vragenlijst die kenmerken van PDA meet is de Extreme demand avoidance questionnaire ontwikkeld door Liz O’Nions. Daarin kun je de belangrijkste kenmerken vinden. Deze geven nog wel eens verwarring daarom volgt hieronder een meer uitgewerkte lijst met kenmerken die zijn uitgewerkt door PDA North America.
Onderstaande kenmerken worden met PDA in verband gebracht.
- Hoge angst en een fundamentele behoefte aan controle
- Verzet tegen en vermijding van de dagelijkse eisen van het leven, zoals eten, drinken, slapen en naar het toilet gaan
- Het gebruik van sociale strategieën als onderdeel van dagelijkse vermijding (“Mijn benen werken niet!”)
- Vermijding, zelfs van dingen die ze leuk vinden en willen doen
- Stemmingwisselingen en impulsiviteit ervaren als gevolg van hyperwaakzaamheid, gevoeligheid en intense emoties
- Een lagere tolerantiedrempel voor alledaagse taken/activiteiten
- Sociaal lijken, maar een gebrek aan begrip of vaardigheden hebben in het omgaan met situaties of relaties
- Beloningen en consequenties voelen als druk en werken over het algemeen averechts
- Moeite hebben om aan verzoeken van anderen te voldoen
- Genieten van doen alsof en rollenspel
- Geen waardering voor hiërarchie of leeftijdsverschillen
- Erg geïnteresseerd lijken in sociale interacties
- Soms heel anders gedrag vertonen in verschillende omgevingen
- Dominant en controlerend lijken, vooral wanneer ze zich angstig voelen
- Charismatisch en innemend wanneer ze zich veilig en in controle voelen
- Ongevoelig lijken, maar diepgaande gevoelens hebben, maar zich mogelijk niet bewust zijn van hun impact Overige kenmerken
- Sensorische verschillen
- Gebrek aan interoceptieve waarneming
- Obsessieve trekken (de obsessies gaan vaak over mensen in plaats van dingen) en kunnen sterke interesses hebben
- Kunnen zich richten op details in plaats van het grote geheel, inclusief minder belangrijke details
- Moeite met emotionele regulatie en angst
- Heeft vaak geen bezwaar tegen oogcontact
- Gedrag is communicatie
- Veel mensen met PDA hebben adaptieve sociale vaardigheden met blinde vlekken
- Geniet van spontaniteit
- Hebben een hekel aan de meeste routines
- Beloningen, waaronder lof, kunnen bedreigend aanvoelen
- Mensen met PDA kunnen onorthodox en fantasierijk zijn
- Kunnen expressieve empathie hebben
- Triggers kunnen zowel voorspelbaar als onvoorspelbaar zijn
Zonder begrip en ondersteuning kan PDA een grote impact hebben op iemands leven. Onze missie is daarom: Het bevorderen van het welzijn, de erkenning en ondersteuning van mensen met het Pathological Demand Avoidance-profiel en in het bijzonder van gezinnen waarin PDA een rol speelt.
Bronnen:
pdasociety.org.uk
pdanorthamerica.org
lizonions.wordpress.com
ploeteren.nl
Vind je dat we goed werk doen? Wil je ons steunen?Kijk via STEUN ONS! hoe je dat kan doen.